düşmək

düşmək
глаг.
1. падать, пасть, упасть:
1) переместиться сверху вниз под действием собственной тяжести. Ağacdan bir alma düşdü с дерева упало яблоко, kitab döşəməyə düşdü книга упала на пол
2) опускаться, опуститься вниз концом, одним краем; упасть (резким движением). Pərdə düşdü занавес упал; əli dizinin üstünə düşdü рука упала на колени; ağzıüstə (üzüüstə) düşmək (yıxılmaq) упасть ничком (лицом вниз)
3) быстро распространяться, распространиться где-л.; ложиться, лечь на кого-л., что-л. (о свете, тени и т.п.). Dağın kölgəsi dərəyə düşdü тень от горы упала в ущелье; günəşin şüaları otağa düşdü в комнату упали лучи солнца
4) приходиться, прийтись, совпасть. Bayram cüməyə düşür праздник падает на пятницу, toy bazar gününə düşür свадьба приходится на воскресный день
5) свисать, спадать, ниспадать (о волосах, одежде). Saçları çiyinlərinə düşür волосы падают на плечи
6) приходиться, выпадать на чью-л. долю; пасть, выпасть. Seçim sənin üzərinə düşür выбор падает на тебя, əsas yük mənim üzərimə düşür основная нагрузка падает на меня
7) распространяться на кого- л., касаться кого-л. Məsuliyyət qarşı tərəfin üzərinə düşür ответственность падает на противную сторону
8) уменьшаться (в силе, объеме и т.п.), ослабевать, понижаться. Təzyiq (aşağı) düşür давление падает, çayda suyun səviyyəsi (aşağı) düşür падает уровень воды в реке
9) уменьшаться в стоимости. Malların qiyməti (aşağı) düşür цены на товары падают
10) ухудшаться. İntizam (aşağı) düşür дисциплина падает
11) утрачивать прежнее уважение и т.п. Kollektivin gözündən düşmək падать в глазах коллектива
12) лингв. приходиться на что-л., иметься где-л. Vurğu birinci hecaya düşür ударение падает на первый слог
2. слезать, слезть:
1) цепляться, держась за что-л., спускаться вниз откуда-л., с чего-л. Ağacdan düşmək слезать с дерева, çarpayıdan düşmək слезать с кровати, atdan düşmək слезать с лошади
2) доехав до определенного места, выходить, сходить (о пассажирах). Avtobusdan düşmək слезать с автобуса
3) спускаться, спуститься, сходить, сойти куда-л. вниз. Qanova düşmək слезать в канаву
3. слазить. Zirzəmiyə düşmək слазить в подвал
4. попадать, попасть:
1) достигать какой-л. цели, бросая, направляя что-л. куда-л. Bomba körpünün üstünə düşdü бомба попала в мост
2) оказаться, очутиться где-л. Qürbətə düşmək попасть на чужбину, xəstəxanaya düşmək попасть в больницу, başqa aləmə düşmək попасть в другой мир, başqa şəhərə düşmək попасть в другой город
3) нечаянно наступить чем-л. куда-л. Ayağı suya düşmək попасть ногой в воду (в лужу)
4) оказываться, оказаться в каких-л. условиях, обстоятельствах. Yağışa düşmək попасть под дождь, həbsxanaya düşmək попасть в тюрьму, əsir düşmək попасть в плен
5) находить, найти, обнаружить то, что искал. İzinə düşmək попасть (напасть) на след
5. попадаться, попасться:
1) повстречаться, встретиться. Bizə yaxşı bələdçi düşmüşdü нам попался хороший проводник, pis qonşu düşmüşdü попался плохой сосед
2) оказываться, оказаться пойманным, схваченным, уличенным в чем-л. Təsadüfən düşmək случайно попасться, oğurluq üstündə düşmək попасться за кражу, tələyə düşmək попасться в капкан, tora düşmək попасть в чьи-л. сети
6. спадать:
1) не держаться на чём-л., падать (из-за большего, чем нужно, размера). Eynəyim düşür очки у меня спадают
2) падать вниз; спасть. Şalı çiynindən düşdü шаль у неё спала с плеч
7. выпадать, выпасть:
1) вываливаться, вывалиться откуда-л., из чего-л. Qayıqdan düşdü выпал из лодки, əlindən düşdü выпал из рук
2) выделяться, выделиться из атмосферы (об атмосферных осадках). Bu gecə şeh düşüb этой ночью выпала роса; qalın qar düşdü выпал обильный снег
3) приходиться, прийтись, доставаться, достаться на долю. Qismətinə ağır sınaq düşüb на его долю выпало тяжелое испытание, bəxtinə düşüb выпало счастье, payına düşüb выпало на долю, biletə böyük uduş düşdü на билет выпал большой выигрыш
4) совпасть, прийтись. Bayram şənbə gününə düşdü праздник выпал на субботу
5) вывалиться. Uşağın süd dişi düşdü у ребенка выпал молочный зуб
8. разг. сдать, слабеть, ослабнуть; худеть, похудеть. Xəstəliklə əlaqədar çox düşüb в связи с болезнью (он) сильно похудел (сдал)
9. снижаться, снизиться:
1) уменьшаться, уменьшиться; сокращаться, сократиться в количестве, степени и т.п. Qiyməti düşür nəyin снижается стоимость чего, temp düşüb темп снизился; istiliyi düşməyir температура не снижается
2) ухудшаться, ухудшиться; ослабляться, ослабиться. Mənimsəmə düşür (aşağı düşür) успеваемость снижается
10. наступать, наступить, начинаться, начаться, наставать, настать (о времени, действии, состоянии). Qış düşdü наступила зима, soyuqlar düşdü наступили холода, axşam düşdü наступил вечер (свечерело), sakitlik düşdü наступила тишина
11. останавливаться, остановиться где-л. Moskvada haraya düşmüsən? В Москве где (ты) остановился?, əmisigilə düşüb (он) остановился у дяди, mehmanxanaya düşmək остановиться в гостинице
12. случаться, случиться, происходить, произойти; возникать, возникнуть. Qarışıqlıq düşdü произошёл переполох, yanğın düşdü произошёл (возник) пожар, mübahisə düşdü произошёл (возник) спор
13. распространяться, распространиться:
1) передаваться от одного к другому (о болезнях). Xəstəlik düşüb распространилась болезнь, vəba düşüb распространилась холера
2) становиться, стать широко известным. Şayiə düşüb распространился слух
14. подходить, подойти (оказываться, оказаться годным, удобным, соответствующим кому-л., чему-л.). Havası düşür haranın kimə подходит климат кому, bu açar bu qıfıla düşür этот ключ подходит к этому замку, rənginə düşür kimin nə подходит по цвету что кому; ardınca düşmək, dalınca düşmək kimin преследовать кого, yanınca (yanına) düşmək kimin, nəyin сопровождать кого, что, идти рядом с кем, с чем, yorğun düşmək переутомляться, переутомиться, zəif düşmək ослабевать, ослабеть, yatağa düşmək слечь в постель, qabağa düşmək: 1. оказываться, оказаться впереди; 2. брать на себя какие-л. обязанности и выполнять их: qabağına düşmək kimin, nəyin идти впереди кого, чего
◊ abırdan düşmək терять, потерять человеческое достоинство, пристойный вид; abıra düşmək приобретать, приобрести человеческое достоинство, приличный вид; ağzına düşmək kimin пережёвывать без конца одно и то же; ağıza düşmək см. diləağıza düşmək; ağzından düşməmək kimin см. dilindən düşməmək; ağızdan-ağıza düşmək передаваться из уст в уста; ayaqdan düşmək сбиться с ног, падать с ног от усталости; ayaqyoluna düşmək страдать расстройством желудка; ayaqlarına (ayağına) düşmək kimin пасть, припасть к ногам чьим; ayağa düşmək валиться у ног; ayağı düşmək приносить, принести удачу (своим приходом куда-л., появлением где-л.); ayağının altına düşmək kimin см. ayağına düşmək; acığa düşmək идти наперекор, делать назло; başa düşmək понимать, понять; başına düşmək: 1. звучать в ушах (о звуке, голосе); 2. взбрести в голову; 3. сильно захотеть; beyninə düşmək kimin см. başına düşmək (во 2 знач.)
2. bədəninə lərzə düşüb трясется, весь дрожит; bərkə-boşa düşmək видать виды, бывать в переделках; bərkə düşmək оказаться в затруднительном положении; bir-birini başa düşməmək не понимать, не понять друг друга; bir-birinin dilini sözsüz başa düşmək понимать друг друга с полуслова; bir daş olub quyuya düşmək словно в воду кануть; boynuna düşmək лечь на плечи кого (об обязанностях, поручениях, ответственности и т.п.); kimin burnundan düşüb похож на кого, вылитый кто; весь в кого; qan düşüb произошло кровопролитие; qana düşmək проливать, пролить невинную кровь; qanı kimin üstünə düşmək нести ответственность за чью смерть; qapı-qapı düşmək ходить по дворам, собирать милостыню; qarın ağrısına düşmək испытывать, испытать тревогу; qac (gəc) düşmək kimlə быть на ножах с кем; qolları yanına düşdü руки опустились; dağa-daşa düşmək: 1. быть вынужденным скитаться; 2. идти к чему-л. окольным путём; dağlara düşmək (dərddən, qəmdən) бродить, скитаться (от горя); dalına düşmək: 1. kimin преследовать кого; 2. nəyin серьезно взяться за что; dara düşmək попасть в беду; daş düşsün! (başına) будь проклят!, будь неладен! daş kimi düşmək камнем упасть; dərinə düşmək осложняться, осложниться; əldən (taqətdən) düşmək валиться, свалиться с ног; dildən (dillərdən) düşməmək не сходить с языка; dilə düşmək, dilə-ağıza düşmək быть предметом разговоров, быть у всех на устах; dilindən düşməmək kimin не сходить с языка кого, чьего; dilinə düyün düşsün типун тебе на язык; dilinə düşmək kimin попадать, попасть на язык кому; dillərə düşmək приобретать, приобрести дурную славу; döşünə düşmək приходиться, прийтись по вкусу (по душе, по сердцу); elə bil başına daş düşür kimin кому становится плохо от чего-л.; elə bil göydən düşüb как будто с неба свалился; etibardan düşmək терять, потерять доверие; eşqinə düşmək nəyin гореть желанием сделать, приобрести что-л.; əl-ayaqdan düşmək см. əldən düşmək; əlayağa düşmək засуетиться, всполошиться; əl-ayağına düşmək см. ayağına düşmək; əldən-ayaqdan düşmək см. əldən düşmək; əldən-dildən düşmək см. əldən düşmək; əldən düşmək: 1. выбиться из сил, падать с ног; 2. стать негодным, истрепаться; ələ düşmək попадаться, попасться в руки кому-л., быть пойманным, схваченным кем-л.; əli aşağı düşmək начать испытывать материальную нужду; əlinə göydən düşmək неожиданно приобрести, встретить; əlimyandıya düşmək оказаться в затруднительном положении; əngələ düşmək попасть в переплет; zibilinə düşmək kimin пострадать из-за кого; iynə atsan yerə düşməz иголке негде упасть; işdən düşmək прийти в негодность, выйти из строя; işə düşmək: 1. вступить, войти в строй; 2. влипнуть в неприятное дело; işi dolaşığa düşüb kimin запуталось дело чье; işi düşmək kimə иметь дело, просьбу к кому, нуждаться в чьей помощи; yalı artıq düşmək зазнаваться, зазнаться, наглеть, обнаглеть; беситься с жиру; yaman günə düşmək очень плохо выглядеть, сильно похудеть; yaxşı düşməz будет неудобно, нехорошо получится; yerinə düşdü не в бровь, а в глаз; попало в точку; yolu düşdü haraya оказался по пути куда; yoluna düşmək входить, войти в колею; kefdən düşmək расстроиться; kələyə düşmək попасться в ловушку; könlünə düşmək запасть в душу кому-л.; kürkünə birə düşmək забеспокоиться; göbəyi düşmək см. ürək-göbəyi düşmək; gözdən düşmək: 1. впадать, впасть в немилость (в опалу); 2. опостылеть; gözü düşmək приглянуться, понравиться. Alıcının maşına gözü düşdü машина приглянулась покупателю; gözləri çuxura düşüb kimin глаза ввалились у кого; günü düşmək kimə враждовать с кем; dov düşdü начался переполох; markası düşmək терять, потерять былое значение (былой авторитет); medalı(-n) düşməz ничего плохого не случится; o günə bir daş düşəydi! будь проклят тот день!; oda düşmək попасть в неприятную историю; oduna düşmək kimin, nəyin пострадать из-за кого, из-за чего; oyuna düşmək попасть в переплёт; öz fitini başa düşmək догадываться, догадаться, что речь идёт о нём; pis yola düşmək: 1. сбиться с верного пути; 2. развратничать; rəngdən-rəngə düşmək волноваться, краснеть; ruhdan düşmək падать, пасть духом; saatına düşmək kimin прийтись кстати; söz düşdü kimdən, nədən зашёл разговор о ком, о чём; sözü yerə düşdü kimin не вняли просьбе чьей; suya düşmüş cücə kimi как мокрая курица; sümüyünə düşmək прийтись по душе (о плясовой музыке); sürüdən ayrı düşmək: 1. отбиться от своего стада; 2. отбиться от своих; tələyə (тора) düşmək попасть в ловушку; tərs damarına düşüb упрямится; təsadüf düşsə если представится случай; toruna düşmək kimin попадать, попасть в сети чьи; uşaqlığı yadına düşmək вспомнить своё детство; üzdən-gözdən düşmək см. abırdan düşmək; ürəyi düşdü сильно испугался(ась), душа ушла в пятки; ürəyinə düşmək пасть на сердце, на душу; ürəkqopmasına düşdü см. ürəyi düşdü; üstünə düşmək: 1. kimin наброситься, напасть на кого; 2. nəyin серьезно взяться за что; felinə düşmək kimin поддаваться, поддаться чьему внушению; fürsət düşəndə при удобном случае; xəncərinin qaşı düşməz kimin ничего не случится с кем; çək-çevirə düşmək попадать, попасть в переплет; cənginə düşmək kimin попасть в лапы чьи, кому, çətinə düşmək оказаться в затруднительном положении; çiynindən ağır yük düşdü тяжелая ноша свалилась с плеч; как гора с плеч; çörəkdən düşmək лишиться аппетита; candan düşmək спадать, спасть с тела; canına birə düşmək сильно забеспокоиться; canına qorxu düşmək испытывать сильную тревогу; nə düşüb ki, … какая причина, чтобы …

Azərbaycanca-rusca lüğət. Dörd cilddə. Bakı, “Şərq-Qərb”. . 2006.

Игры ⚽ Поможем написать курсовую

Полезное


Смотреть что такое "düşmək" в других словарях:

  • düşmək — f. 1. Öz ağırlığının təsiri ilə yerə enmək, yuxarıdan aşağıya enmək, tökülmək. Göydən üç alma düşdü. . . (nağılların sonu). Paraşütlə düşmə. Qayadan dərəyə iri daşlar düşürdü. – Bu zaman bir bomba düşür uzağa; Dalğa vurub onu sərir torpağa. M. R …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • düşmən — is. <fars.> 1. Birinə qarşı ədavət, düşmənçilik bəsləyən və onunla mübarizə aparan, çəkişən şəxs. Onun düşməni var. – Ey məh, mənimlə dustlərim düşmən eylədin; Düşmən həm eyləməz bu işi, kim sən eylədin. F.. <İzzət:> Düşmən hər nə… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • düşmə — 1. «Düşmək»dən f. is. <Qədir> ağaların, yüzbaşıların taxtdan düşməsini təsəvvür edə bilmirdi. M. C.. 2. sif. Təsadüfi, gözlənilməyən, təsadüfən ələ keçən. Düşmə iş. Düşmə şey …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • düşməli — sif. Düşməyə, düşmək (7 ci mənada) üçün yararlı (münasib) olan. Düşməli yer. – <Kərbəlayı Xudaverdi:> Burada bir düşməli karvansara yoxdurmu? Ə. H …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • düşmə — (Ağdaş) azmış, sahibsiz (heyvan). – Bizdə bir düşmə kəl var …   Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti

  • düşməncə(sinə) — z. Düşmən kimi, düşmənə qarşı olduğu kimi. Düşməncəsinə münasibət. Düşməncəsinə hərəkət. – <Qətibə:> Onun <Atabəyin> qonşu hökumətlərlə olan rəftarı olduqca düşməncəsinədir. M. Ordubadi …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • düşmənçilik — bax düşmənlik. . . Qaraca qızın nə qədər Ağca xanıma ürəyi yanıb yazığı gəldisə, bir o qədər də mürəbbiyəyə düşmənçiliyi artdı. S. S. A.. <Səfər bəy:> Çox mübarək, çox şadam ki, mahalımızın rəhbərləri bundan sonra daha düşmənçilik etməyib,… …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • düşmənlik — is. Düşməncəsinə münasibət və hərəkət; ədavət. Düşmənlik etmək. – Yerişindən elə bildim sərsandır; Dostluğunan düşmənliyi birdəndir. «Koroğlu». <Bülənd> dünənki düşmənliyə inanmayırdı. Ə. Ə …   Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti

  • düşmənanə — f. düşmən kimi; düşməncəsinə …   Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında islənən ərəb və fars sözləri lüğəti

  • düşmənkam — f. 1) düşmən kimi, istəyi düşmənin istəyi ilə üst üstə düşən; 2) uğursuz, taleyi pis, bədbəxt …   Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında islənən ərəb və fars sözləri lüğəti

  • düşmənəndaz — f. düşmənləri məhv edən, düşmənlərə qalib gələn …   Klassik Azərbaycan ədəbiyyatında islənən ərəb və fars sözləri lüğəti


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»